रोजच्या जगण्यातलं ‘कपडे वाळत घालणं’ हे दिसायला अत्यंत साधं वाटणारं काम, पण या एका साध्या घरगुती कृतीतून एका स्त्रीचा स्वभाव, तिची नाती आणि तिचं आयुष्याकडे पाहण्याचं अबोल तत्त्वज्ञान उलगडत जातं.
कपडे दोरीवर टांगण्याच्या पद्धतीवरून बाईचं व्यक्तिमत्त्व लक्षात येतं. कुणी कपडे एकसारखे ताणून, रंगांची मांडणी करत आणि एकही सुरकुती न ठेवता अगदी सरळ रेषेत वाळत घालते. यातून तिच्या आयुष्यातील शिस्त, क्रम आणि विस्कटलेपणा न आवडण्याचा स्वभाव दिसतो. याउलट, कुणी हातात येईल तो कपडा वार्यावर सोपवून मवाळला म्हणजे झालं, असा विचार करते. तिच्यासाठी आखीव-रेखीवपणापेक्षा जीवनप्रवास पुढे सुरू राहणं महत्त्वाचं असतं. तर ऊन, वारा आणि पावसाचा अंदाज घेऊन कपडे वाळत घालणारी स्त्री आपल्याला परिस्थितीनुसार स्वतःला जुळवून घेण्याचा मोठा धडा देते.
अनेक स्त्रियांसाठी कपडे हे केवळ कापड नसतात, तर त्यात आठवणी गुंडाळलेल्या असतात. मुलाचा छोटासा शर्ट, नवर्याचा आवडता कुर्ता किंवा स्वतःची साडी हातात घेताना तिला आयुष्यातले अनेक क्षण नव्याने जाणवतात. इतकंच नाही तर मुलांचे, नवर्याचे आणि घरच्यांचे सगळे कपडे उन्हात व्यवस्थित पसरल्यानंतरच अनेकदा तिची स्वतःची साडी किंवा ओढणी दोरीवर जागा शोधते. सगळ्यांसाठी जागा करून देताना स्वतःसाठी उशिरा जागा उरण्याची ही तिची आयुष्यकथा असते.
कधी वार्याने खाली पडलेला आणि धूळ लागलेला कपडा जसा पुन्हा धुवून उन्हात टांगावा लागतो, तसंच विस्कटलेली नाती आणि धूळ लागलेली स्वप्नं पुन्हा झटकून उभी करावी लागतात; कारण जगणं थांबवता येत नाही. ओले कपडे जड असतात, पण उन्हात वाळल्यावर हलके होतात. त्याचप्रमाणे मनात साठलेल्या काळज्या, दुःखं आणि नाराजी वेळेच्या उन्हात व स्वीकाराच्या आकाशाखाली ठेवल्यास त्यांचं ओझं आपोआप कमी होतं.
थोडक्यात, कपडे वाळत घालणं ही एका स्त्रीची रोजची जीवनशाळा असते. कपड्यांच्या सुरकुत्या काढताना ती आयुष्यातल्या सुरकुत्यांवर हात फिरवत असते आणि संध्याकाळी कोरडे कपडे गोळा करताना दिवसभरात साठलेलं काहीतरी पुन्हा घडी करून ठेवत असते. ती केवळ कपडे वाळत घालत नसते, तर रोजच्या रोज आपल्या आयुष्याची घडी घालत असते.
(लेखिका – अज्ञात)
The Fabric of Life