73 ग्रामपंचायतींत 163 बंधारे; सहा कोटी सात लाख लिटर जलसाठा
♦ पावसाळ्यापूर्वी कामे पूर्ण करण्याची गरज
♦ पावसाचे पाणी अडविण्यासाठी योग्य जागांची निवड करणे.
♦ पावसाळ्यापूर्वी वनराई बंधार्‍यांची उभारणी करणे.
♦ पाणी जमिनीत मुरण्यासाठी जलसंधारणाच्या कामांना प्राधान्य देणे.
♦ ग्रामपंचायत स्तरावर पाणीसाठा आणि वापराचे नियोजन करणे.
♦ आगामी वर्षातील पाणीटंचाई टाळण्यासाठी आतापासून उपाययोजना करणे.
नाशिक : प्रतिनिधी
नाशिक जिल्ह्यातील 13 तालुके दुष्काळी घोषित झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर जलसंधारणाच्या कामांचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे. पेठ तालुक्यात उभारलेल्या वनराई बंधार्‍यांमध्ये सहा कोटी सात लाख दोन हजार लिटर जलसाठा झाल्याने नागरिकांना दिलासा मिळाला आहे. तालुक्यातील 73 ग्रामपंचायतींच्या कार्यक्षेत्रात एकूण 163 वनराई बंधारे उभारण्यात आले आहेत. पावसाचे पाणी अडवून त्याचा स्थानिक पातळीवर उपयोग करण्यासाठी हे बंधारे उपयुक्त ठरत आहेत.
यंदा पावसातील खंड आणि पाणीटंचाईची शक्यता लक्षात घेता उपलब्ध पाण्याचे संवर्धन करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. वनराई बंधार्‍यांमुळे पावसाचे वाहून जाणारे पाणी अडवून त्याचा साठा निर्माण करता येतो. तसेच पाणी जमिनीत मुरण्यास मदत होऊन भूजलपातळी सुधारण्यास हातभार लागू शकतो. ग्रामीण भागात पाण्याची उपलब्धता टिकवून ठेवण्यासाठी अशा उपाययोजना महत्त्वपूर्ण ठरतात.
दुष्काळी परिस्थितीचा विचार करता, पाणीटंचाई निर्माण झाल्यानंतर उपाययोजना करण्याऐवजी आधीपासूनच जलसंधारणाच्या कामांना गती देणे गरजेचे आहे. वनराई बंधार्‍यांसोबतच पाणलोट क्षेत्र विकास, विहिरींचे पुनर्भरण आणि पाण्याचा काटकसरीने वापर यांवर भर दिल्यास आगामी वर्षातील पाणीटंचाईची तीव्रता कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
दुष्काळावर मात करण्यासाठी पुढाकार
दुष्काळी परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी पेठ तालुक्यात 22 ऑक्टोबरपासून जलसंधारणाच्या कामांना सुरुवात करण्यात आली आहे. आगामी वर्षातील पाणीटंचाईची तीव्रता कमी करण्यासाठी पावसाचे पाणी अडवून त्याचा संचय करण्यावर भर दिला जात आहे.
पावसाळ्यापूर्वी नियोजन आवश्यक
वनराई बंधार्‍यांची कामे पावसाळा सुरू होण्यापूर्वीच पूर्ण केल्यास पावसाचे पाणी अधिक प्रमाणात अडवून त्याचा संचय करता येऊ शकतो. त्यासाठी योग्य जागांची निवड, साहित्याची उपलब्धता आणि ग्रामपंचायत स्तरावर नियोजन करणे आवश्यक आहे. पावसाळ्याच्या सुरुवातीलाच बंधारे तयार असल्यास पावसाचे पाणी वाहून जाण्यापूर्वी अडविणे शक्य होईल.
‘Vanrai’ check dams provide support in Peth during drought conditions