युद्धाची धग आणि इंधनाची काटकसर

जागतिक राजकारणाच्या पटावर इराण आणि इस्रायल-अमेरिका यांच्यात पेटलेला संघर्षाचा वणवा आता केवळ पश्चिम आशियापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. या युद्धाचे पडसाद जागतिक अर्थव्यवस्थेवर आणि प्रामुख्याने भारतासारख्या विकसनशील देशावर पडू लागले आहेत. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमतींनी गाठलेली उच्चांकी पातळी आणि पुरवठा साखळीत निर्माण झालेला अडथळा पाहता, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ’वर्क फ्रॉम होम’चा पर्याय अवलंबण्याचे केलेले आवाहन हे केवळ सोयीचे नसून ते एक ’आर्थिक संरक्षण धोरण’ आहे.
इंधन टंचाईचे संकट
अन् भारताची स्थिती
भारत आपल्या गरजेच्या 80 टक्क्यांहून अधिक कच्चे तेल आयात करतो. इराण आणि इस्रायल -अमेरिका युद्धामुळे ’हॉर्मुझची सामुद्रधनी’ हा महत्त्वाचा सागरी मार्ग धोक्यात आला आहे. जर या मार्गावरून होणारा तेलपुरवठा विस्कळीत झाला, तर भारतात इंधनाचे दर गगनाला भिडू शकतात. इंधन महागले की, वाहतूक खर्च वाढतो आणि पर्यायाने महागाईचा भडका उडतो. हे चक्र थांबवण्यासाठी इंधनाचा वापर कमी करणे, हाच एकमेव तात्कालिक उपाय आहे.
’वर्क फ्रॉम होम’ :
एक डिजिटल ढाल
कोविड-19 च्या काळात जगाने ’वर्क फ्रॉम होम’ची ताकद अनुभवली आहे. आज पुन्हा एकदा त्याच मॉडेलचा वापर करण्याची वेळ आली आहे, पण यावेळी कारण महामारी नसून ’इंधन सुरक्षा’ आहे. आयटी आणि कॉर्पोरेट क्षेत्रातील लाखो कर्मचारी दररोज खासगी वाहनांनी किंवा सार्वजनिक वाहतुकीने प्रवास करतात. जर हे कर्मचारी घरून काम करू लागले, तर दररोज लाखो लिटर इंधनाची बचत होऊ शकते. हा केवळ वैयक्तिक पैशांचा प्रश्न नाही, तर देशाचे परकीय चलन वाचविण्याचा हा एक मार्ग आहे.
पर्यावरण आणि
अर्थव्यवस्थेचा मेळ
इंधन बचतीचा थेट फायदा पर्यावरणालाही होतो. रस्त्यांवरील वाहनांची संख्या कमी झाली की, प्रदूषणात घट होते. शिवाय, कर्मचार्‍यांचा प्रवासाचा वेळ वाचल्याने त्यांची कार्यक्षमता वाढू शकते, असे अनेक अभ्यासातून सिद्ध झाले आहे. मात्र, हे करताना केवळ आयटी क्षेत्रच नव्हे, तर ज्या ज्या ठिकाणी शक्य आहे तिथे ’हायब्रिड मॉडेल’ राबवणे आवश्यक आहे.
आव्हाने आणि जबाबदारी
अर्थात, ’वर्क फ्रॉम होम’ लागू करणे ही केवळ सरकारची जबाबदारी नाही. खासगी कंपन्यांनीही नफ्या-तोट्याच्या पलीकडे जाऊन राष्ट्रहितासाठी या निर्णयाला पाठिंबा देणे गरजेचे आहे.
इंटरनेट पायाभूत सुविधा अधिक भक्कम करणे
आणि सायबर सुरक्षेची काळजी
घेणे, हे सरकारपुढील आव्हान असेल.
इराण आणि इस्रायल-अमेरिका युद्ध कधी थांबेल हे आज सांगणे कठीण आहे. मात्र, या युद्धाच्या झळा आपल्या स्वयंपाकघरापर्यंत आणि खिशापर्यंत पोहोचू नयेत, असे वाटत असेल तर आपल्याला जीवनशैलीत बदल करावाच लागेल. ’वर्क फ्रॉम होम’ हे केवळ कामाचे स्वरूप नसून, ते संकटकाळात देशाला साथ देण्याचे एक माध्यम आहे. पंतप्रधानांच्या या आवाहनाला सकारात्मक प्रतिसाद देऊन इंधनबचत करणे, हीच आजची खरी देशभक्ती ठरेल.

The smoke of war and fuel economy