जेलरोडच्या इतिहासाची साक्षीदार ‘पाण्याची टाकी’ अखेर जमीनदोस्त

जीर्ण आणि धोकादायक बनल्याने मनपाचा निर्णय

नाशिकरोड : विशेष प्रतिनिधी
नाशिकरोड येथील जेलरोड परिसराची ओळख बनलेली आणि सुमारे शंभर वर्षांचा इतिहास जपलेली ब्रिटिशकालीन पाण्याची टाकी अखेर जमीनदोस्त करण्यात आली. प्रदीर्घ काळ वापराअभावी ही टाकी अत्यंत जीर्ण आणि धोकादायक बनली होती. त्यामुळे नाशिक महापालिकेच्या नाशिकरोड विभागाने सुनियोजित पद्धतीने ती पाडली. आता या टाकीचे अस्तित्व संपुष्टात आले असले, तरी टाकी हे नाव आणि त्याच्याशी जोडलेल्या असंख्य आठवणी येणारी अनेक वर्षे लोकांच्या हृदयात कायम राहतील.

वर्ष 1927 च्या सुमारास ब्रिटिशकाळात नाशिकरोड येथे मध्यवर्ती कारागृहाचे बांधकाम करण्यात आले होते. त्यावेळी जेल आणि त्याला लागून असलेल्या पोलीस वसाहतीला पाणीपुरवठा करण्यासाठी सुमारे दहा लाख लिटर क्षमतेची भव्य आणि उंच पाण्याची टाकी बांधण्यात आली होती. त्या काळात ही टाकी अभियांत्रिकीचा एक उत्कृष्ट नमुना मानली जात असे.
वृद्धांना गहिवर
ही टाकी पाडताच परिसरातील वृद्ध नागरिकांच्या जुन्या आठवणी ताज्या झाल्या. अनेकांच्या बालपणापासून ते तारुण्यापर्यंतचे न जाणो कितीतरी किस्से या टाकीशी जोडलेले आहेत. परिसराचा पत्ता सांगण्यासाठी किंवा एखाद्या जागेची ओळख पटवून देण्यासाठी टाकी हा शब्द लोकांच्या तोंडी सहज यायचा. याच कारणामुळे ही टाकी केवळ एक पाण्याची टाकी नव्हती, तर परिसराच्या इतिहासाची आणि ओळखीची साक्षीदार बनली होती.

टाकीमुळे मिळाली ओळख
सेंट्रल जेलमुळे या संपूर्ण परिसराला जेलरोड हे नाव मिळाले, तर ही पाण्याची टाकी या परिसराचा सर्वांत प्रमुख ’लँडमार्क’ (ओळख) बनली. त्या काळात मोबाइल किंवा आधुनिक नेव्हिगेशन सिस्टिम नव्हती. त्यामुळे स्थानिक लोक एकमेकांना भेटण्याचा पत्ता सांगताना टाकीवर भेटू, टाकीजवळ ये किंवा टाकीसमोर थांब, अशा शब्दांचा वापर करायचे. याच कारणामुळे टाकी ही केवळ पाण्याची एक वास्तू नसून, संपूर्ण जेलरोड परिसराची धडकन आणि ओळख बनली होती. काळ बदलला तशी पाणीपुरवठ्यासाठी आधुनिक यंत्रणा तयार झाली आणि हळूहळू या टाकीचा वापर बंद झाला. अनेक वर्षे देखभाल न झाल्यामुळे ही टाकी अत्यंत कमकुवत आणि धोकादायक स्थितीत पोहोचली होती. कोणताही संभाव्य अपघात टाळण्यासाठी अखेर नाशिक महानगरपालिकेच्या नाशिकरोड विभागाने ही टाकी पाडण्याचा निर्णय घेतला.

The ‘water tank’—a witness to the history of Jail Road—has finally been demolished.

Sheetal Nagpure

शीतल नागपुरे या गांवकरी मध्ये डिजिटल विभागात कार्यरत असून, १ वर्षापासून ऑनलाइन वृत्त संकलनाचे काम करत आहेत. त्या पदवीधर असून, त्यांना वाचनाची आवड आहे.