होर्मुझ सामुद्रधुनी खुली ठेवण्यावर अमेरिका-चीनचे एकमत

ऐतिहासिक बीजिंग शिखर परिषदेत तैवानच्या मुद्यावर तणाव कायम

बीजिंग :
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनल्ड ट्रम्प बुधवारी बीजिंगमध्ये दाखल झाले असून, गुरुवारी त्यांनी चिनी राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांची भेट घेतली. विमानतळावर उतरताच चीनच्या उपराष्ट्राध्यक्षांनी त्यांचे लाल गालिचा अंथरूण आणि लष्करी मानवंदना देऊन स्वागत केले. ट्रम्प यांचा हा चीन दौरा अशा वेळी होत आहे जेव्हा
मध्यपूर्वेतील इराण संकटामुळे त्यांच्या लोकप्रियतेवर परिणाम झाला आहे. विशेष म्हणजे, सुरक्षेच्या कारणास्तव ट्रम्प यांच्या संपूर्ण टीमला बीजिंगमध्ये ‘डिजिटल लॉकडाऊन’चा सामना करावा लागत असून, त्यांना वैयक्तिक फोन, लॅपटॉप किंवा हॉटेलचे वाय-फाय वापरण्यास सक्त मनाई करण्यात आली आहे.
दोन्ही महासत्तांच्या प्रमुखांमध्ये दोन तासांहून अधिक काळ चाललेली ही बैठक अत्यंत सकारात्मक आणि महत्त्वपूर्ण ठरली. चर्चेच्या सुरुवातीला ट्रम्प यांनी शी जिनपिंग यांच्याशी असलेल्या आपल्या दीर्घकालीन मैत्रीचा गौरव केला. आपले संबंध सर्वांत जुने आणि विलक्षण आहेत. आपण यापूर्वीही अनेक अडचणी एकत्रितपणे सोडवल्या असून, भविष्यातही आपण एकत्र मिळून मोठी प्रगती करू, असा विश्वास ट्रम्प यांनी व्यक्त केला. यावर शी जिनपिंग यांनी अमेरिका-चीन संबंधांना जगातील ‘सर्वांत महत्त्वाचे’ नाते संबोधले आणि द्विपक्षीय संबंधांच्या ‘नवीन स्थिती’चे स्वागत केले. मात्र, त्याच वेळी संपूर्ण जग आपल्याकडे पाहत आहे, असे सांगत त्यांनी दोन्ही देशांमधील वाढत्या स्पर्धेबाबत सावधगिरीचा इशाराही दिला. या ऐतिहासिक भेटीतील सर्वांत मोठा आणि जागतिक स्तरावर दिलासा देणारा निर्णय म्हणजे ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ ऊर्जा पुरवठ्यासाठी खुली ठेवण्यावर दोन्ही देशांचे झालेले एकमत. जागतिक ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने हा करार अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. याशिवाय व्यापार, तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता या विषयांवरही सविस्तर चर्चा झाली. असे असले तरी, ‘तैवान’च्या प्रश्नावरून दोन्ही नेत्यांमध्ये असलेले मतभेद पुन्हा एकदा समोर आले आहेत.

अमेरिकेसमोर ठेवल्या तीन अटी

इराणने सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची असलेली होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याची तयारी दर्शवली आहे. मात्र, यासाठी अमेरिकेसमोर तीन प्रमुख अटी ठेवल्या आहेत. जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी हा मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो आणि इराणच्या या निर्णयाकडे जागतिक समुदायाचे लक्ष लागले आहे. इराणचे परराष्ट्रमंत्री अब्बास अराघची यांनी ओमान आणि पाकिस्तानच्या दौर्‍यादरम्यान हा प्रस्ताव मांडला आहे. मध्यपूर्वेतील तणाव कमी करण्याच्या दृष्टीने हे एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ भारतीय जहाजावर हल्ला

सोमालियातील बरबरा येथून संयुक्त अरब अमिरात(युएई)मधील शारजाहच्या दिशेने जाणार्‍या ’हाजी अली’ या भारतीय जहाजावर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ, ओमानच्या किनारपट्टीवर भीषण हल्ला झाला आहे. या हल्ल्याची तीव्रता इतकी प्रचंड होती की, काही वेळातच हे जहाज समुद्रात बुडाल्याची माहिती समोर येत आहे. या घटनेमुळे आंतरराष्ट्रीय सागरी मार्गावरील सुरक्षिततेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून, भारतीय नौदलासह संबंधित यंत्रणांनी या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे.
’हाजी अली’ हे जहाज मालवाहतूक करत असताना अचानक लक्ष्य करण्यात आले. हा हल्ला इतका भीषण होता की, जहाजाच्या रचनेला मोठी हानी पोहोचली. बचावकार्यासाठी पुरेसा वेळ मिळण्यापूर्वीच जहाज पाण्याखाली गेले. जहाजावरील खलाशांच्या सुरक्षिततेबाबत आणि या हल्ल्यात झालेल्या नेमक्या जीवितहानीबाबत अद्याप अधिकृत माहितीची प्रतीक्षा आहे. मात्र, या भागातील वाढत्या भौगोलिक-राजकीय तणावामुळे व्यापारी जहाजांना अशा प्रकारे लक्ष्य केले जाण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे.

US-China agree to keep Strait of Hormuz open