पैशाच्या मागे धावताना…

– शिल्पा पंडित

सकाळी उठल्यावर सर्वांत आधी आपण काय पाहतो? मोबाइल. बँकेतील शिल्लक. ई-मेल्स. सोशल मीडियावरील अपडेट्स. त्यानंतर कामासाठी धावपळ. रात्री उशिरा घरी परतायचं. पुन्हा मोबाईल हातात घ्यायचा आणि झोपेपर्यंत स्क्रीनसमोर बसायचं. ही धावपळ आपण यश समजतो. पण आपल्या आई-वडिलांच्या पिढीला हा प्रश्न पडतो – आयुष्य नेमकं कुठे आहे?
आज आपण पैशाच्या मागे इतक्या वेगाने धावत आहोत की आपण का धावत होतो हेच विसरलो आहोत. मोठं घर, महागडी कार, परदेश प्रवास, नवीन मोबाइल… सगळं मिळवण्याच्या प्रयत्नात आपण आपल्या माणसांना गमावत चाललो आहोत. पैसा वाढला, पण मनःशांती हरवली. पूर्वी लोक जगण्यासाठी पैसे कमवत होते. आज आपण पैसे कमावण्यासाठी जगतो आहोत. हा बोनस मिळाला की आराम करेन, ही बढती झाली की वेळ देईन असे म्हणत आयुष्य पुढे ढकलत राहतो. पण लक्ष्य सतत बदलत राहतं. महिन्याला तीस हजार रुपये कमावणारा आणि शांत झोप घेणारा माणूस अनेकदा तीन लाख रुपये कमावणार्‍या, पण रात्री चिंतेने जागणार्‍या माणसापेक्षा अधिक श्रीमंत असतो. कारण मनःशांती पगाराच्या आकड्याने विकत मिळत नाही. तुलना आपल्याला गुलाम बनवत आहे
आपल्याला खरंच किती पैशांची गरज आहे याचा विचार आपण क्वचितच करतो. अनेक कुटुंबे सध्याच्या उत्पन्नाच्या कमी पैशांतही सुखाने जगू शकतात. पण समस्या गरजेची नाही, तर तुलनेची आहे. शेजार्‍याने नवीन गाडी घेतली, मित्राने आयफोन घेतला, सोशल मीडियावर कोणीतरी परदेशात फिरताना दिसलं की आपल्यालाही ते हवंसं वाटतं. आपण पैशाचे गुलाम नाही, तर इतरांच्या मतांचे गुलाम झालो आहोत. कामाच्या ओझ्याखाली नाती दबली आपल्या आई-वडिलांकडे पैसा कमी होता, पण वेळ जास्त होता. संपूर्ण कुटुंब एकत्र जेवत होतं. गप्पा होत होत्या. मतभेद होत होते, पण त्यातून नात्यांमध्ये ऊब होती. आज अनेक पालकांना आपल्या मुलांच्या शिक्षकांचे नावही माहिती नसते. मुलांसाठी पैसा साठवताना आपण त्यांच्यासोबतच्या आठवणी गमावत आहोत.
मुलांना महागडी शाळा आठवत नाही. त्यांना आठवतं की, बाबा त्यांच्या कार्यक्रमाला आले होते का? पत्नीला हिर्‍याची अंगठी आठवत नाही. तिला आठवतं की कठीण काळात तिचं बोलणं कोणीतरी ऐकलं होतं का?
सोशल मीडिया : जोडण्याच्या
नावाखाली एकाकीपणा
आज आपल्याकडे शेकडो ऑनलाइन मित्र आहेत. पण रात्री दोन वाजता मन मोकळं करण्यासाठी किती जणांना फोन करू शकतो? आपण दुबईतल्या अनोळखी व्यक्तीने दुपारी काय खाल्लं हे जाणतो. पण आपल्या आईने आज काय बनवलं हे विचारायलाही वेळ नसतो. सोशल मीडिया आपल्याला जोडत नाही, तो अनेकदा आपल्याला वास्तवापासून दूर नेत असतो. कुटुंबासोबत वेळ घालवत असल्याचे फोटो आपण पोस्ट करतो, पण त्यावेळीदेखील आपलं लक्ष मोबाइलमध्येच असतं.
आयुष्याचं खरं मोजमाप
साठ वर्षांच्या व्यक्तीला विचारलं तर तो क्वचितच म्हणेल, आणखी पैसे कमवायला हवे होते. बहुतेक जण म्हणतील, आई-वडिलांसोबत अधिक वेळ घालवायला हवा होता. मुलांसोबत खेळायला हवं होतं. शांत झोप घ्यायला हवी होती. आयुष्याचं मोजमाप बँक खात्यातील आकड्यांनी होत नाही. ते मोजलं जातं मनःशांतीने, नात्यांनी, हसण्याच्या क्षणांनी आणि आपल्या माणसांसोबत घालवलेल्या वेळेने. मग काय करायचं? नोकरी सोडा किंवा हिमालयात जाऊन बसा, असं कोणीही सांगत नाही. पण समतोल आवश्यक आहे. स्वतःला विचारा – आपल्यासाठी पुरेसं म्हणजे किती? कुटुंबासाठी रोज दोन तास काढा. रात्री काही वेळ मोबाइल बाजूला ठेवा. जेवताना, फिरताना, गप्पा मारताना स्क्रीनपासून दूर राहा. एक महागडा मोबाइल कमी चालेल. एक परदेश प्रवास कमी चालेल. पण मुलांसोबत घालवलेला वेळ, आई-वडिलांसोबत घेतलेला चहा आणि जोडीदारासोबतच्या मनमोकळ्या गप्पा कधीच परत मिळणार नाहीत.
शेवटचं सत्य…
एक दिवस आपण सगळे या जगातून जाणार आहोत. त्या दिवशी आपला बँक मॅनेजर आपल्या अंत्यसंस्काराला रडणार नाही. बॉस आपल्या पदाचा उल्लेख करणार नाही. मोबाईल दुसर्‍याच्या हातात जाईल. पण आपली मुलं आठवतील की आपण त्यांना सायकल चालवायला शिकवलं होतं. आपल्या जोडीदाराला आठवेल की कठीण काळात आपण त्यांचा हात धरला होता. मित्रांना आपल्या हसर्‍या आठवणी आठवतील. म्हणून आज स्वतःला एक प्रश्न विचारा- मी चांगलं कमावतोय, पण मी खरंच चांगलं जगतोय का? जर उत्तर नाही असेल, तर थोडं थांबा. गती कमी करा. कारण पैसा हे साधन आहे, आयुष्य नाही. जगण्यासाठी खूप पैसा लागत नाही, पण आनंदाने जगण्यासाठी आपली माणसं लागतात. गावातल्या साध्या माणसांकडे कदाचित कमी पैसा असेल, पण त्यांच्या चेहर्‍यावरचं समाधान अनेक श्रीमंतांकडेही नसतं. उद्या उशीर होण्यापूर्वी आपल्या माणसांसोबत जगा. कारण शेवटी आपण काहीही सोबत घेऊन जात नाही. मागे राहतात त्या फक्त आठवणी आणि नाती.

While chasing after money…