जिल्ह्यात दीड वर्षात दगावल्या 26 माता!

ग्रामीण भागात माता मृत्यूचे वाढते प्रमाण धोकादायक

नाशिक ः देवयानी सोनार
जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात माता मृत्यूची संख्या वाढली आहे. गर्भारपणात प्रसूतीपूर्व, प्रसूतीनंतर रक्तस्राव, अ‍ॅनिमिया, हृदयविकार, उच्च रक्तदाब, अपघात आदी कारणांमुळे गेल्या दीड वर्षात 26 माता मृत्यू झाले आहेत. 2024-25 व 2025-26 च्या जुलैपर्यंतच्या आकडेवारीमुळे गंभीर चित्र समोर आले आहे.

जिल्हा परिषदेच्या आरोग्य विभागाकडून प्राप्त माहितीनुसार, 2024-25 मध्ये 13 माता मृत्यू झाले होते. 2025-26 च्या जुलैअखेरपर्यंतची संख्या 13 वर पोहोचली आहे. यामुळे यावर्षीही मृत्यूचा आकडा अधिक होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
अहवालानुसार, रक्तस्राव, प्रसूतीपूर्व आणि प्रसूतीनंतर सेप्सिस, अ‍ॅॅनिमिया, हृदयविकार, तसेच अपघात/आत्महत्या या प्रमुख कारणांमुळे माता मृत्यू झाले आहेत. याशिवाय सिंड्रोम, कोविड व इतर कारणांनीही मृत्यूची नोंद झाली आहे. विशेष म्हणजे, 2025-26 मध्ये हृदयविकार व रक्तस्रावामुळे सर्वाधिक मृत्यू झाले आहेत.
गर्भावस्था, प्रसूतीदरम्यान व प्रसूतीनंतरच्या काळात महिलांचा मृत्यू झाल्याचे समोर आले आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यावर्षी प्रसूतीदरम्यान मृत्यूचे प्रमाण जास्त असल्याचे स्पष्ट होते.
पेठ, सुरगाणा, त्र्यंबकेश्वर, येवला, मालेगाव, नाशिक यांसह अनेक तालुक्यांचा समावेश आहे. विशेषतः आदिवासी व दुर्गम भागातील महिलांचा मृत्युदर अधिक असल्याचे अहवालातून दिसले
आहे.
दरवर्षी मातृ मृत्यूचा आकडा वाढत असल्याने ग्रामीण भागातील आरोग्य सुविधा, तातडीची वैद्यकीय मदत व तज्ज्ञ डॉक्टर्सची उपलब्धता यांवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. जिल्ह्यातील प्राथमिक आरोग्य केंद्रे व उपजिल्हा रुग्णालयांत प्रसूतीसंबंधी आधुनिक साधनसुविधा व तत्पर सेवांची गरज निर्माण झाली
आहे.
माता मृत्यू रोखण्यासाठी ग्रामीण भागात जनजागृती, वेळेवर तपासणी, रक्ताची उपलब्धता आणि तातडीच्या उपचारासाठी शासनाच्या योजनांचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे. त्यासाठी प्रभावी यंत्रणा उभारणे अत्यावश्यक असल्याचे आरोग्यतज्ज्ञांनी सांगितले.

गर्भवती महिलांनी शासकीय योजनांचा लाभ घ्यायला हवा, अति जोखमीच्या मातांनी वैद्यकीय अधिकार्‍यांच्या सल्ल्याने माहेरघर योजनेचा लाभ घ्यायला हवा. शासकीय दवाखान्यात वैद्यकीय सल्ल्यानुसार आहार आणि तपासणी, औषधोपचार, तसेच सोनोग्राफी शासकीय रुग्णालयात मोफत केली जो. ती करून घ्यावी.
– डॉ. हर्षल नेहते, जिल्हा माता व बालसंगोपन अधिकारी

मृत्यूची कारणे 2024-25 मधील

प्रसूतीपूर्व रक्तस्राव                  02
प्रसूतीपश्चात रक्तस्राव            01
अ‍ॅनिमिया                               04
हृदयविकार                            02
मेंदूला सूज                             03
इतर                                       01
एकूण                                     13

2025 -26 जुलैपर्यंत

प्रसूतीपूर्व रक्तस्राव              03
प्रसूतीपश्चात रक्तस्राव       02
अ‍ॅनिमिया                           02
हृदयविकार                        01
अपघाती                            01
इतर                                  03
एकूण                                13