भारताचे पंतप्रधान नरेंद मोदी यांनी 7-8 फेब्रुवारी 2026 रोजी मलेशियाचा दोनदिवसीय अधिकृत दौरा केला. हा दौरा केवळ औपचारिक नव्हता, तर भारताच्या अॅक्ट ईस्ट पॉलिसी आणि हिंद-प्रशांत धोरणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा ठरला. आग्नेय आशियातील एक महत्त्वाचा देश म्हणून मलेशियाचे स्थान लक्षात घेता, या भेटीमुळे भारत-मलेशिया संबंधांना नवी चालना मिळाली आहे.
मलेशिया हा आशियान या प्रादेशिक संघटनेचा सक्रिय सदस्य आहे. त्यामुळे भारतासाठी या देशाशी मजबूत संबंध राखणे हे केवळ द्विपक्षीय नव्हे तर बहुपक्षीय राजकारणाच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे आहे. पंतप्रधान मोदी यांनी कुआलालंपूर येथे मलेशियाचे पंतप्रधान अन्वर इब्राहिम यांच्यासोबत विस्तृत चर्चा केली. या चर्चेत व्यापार, संरक्षण, डिजिटल अर्थव्यवस्था, सेमीकंडक्टर उद्योग, हरित ऊर्जा आणि सागरी सुरक्षा यांसारख्या विषयांवर सहकार्य वाढवण्यावर भर देण्यात आला.
आर्थिक सहकार्याला प्राधान्य
भारत आणि मलेशिया यांच्यातील व्यापार सुमारे 20 अब्ज डॉलर्सच्या आसपास आहे. दोन्ही देशांनी आगामी काळात हा व्यापार वाढवण्याचा निर्धार व्यक्त केला. विशेषतः इलेक्ट्रॉनिक्स, पाम ऑइल, औषधनिर्मिती, आयटी आणि स्टार्टअप क्षेत्रात गुंतवणूक वाढवण्याचे संकेत मिळाले. भारत मेक इन इंडिया आणि डिजिटल इंडिया उपक्रमांद्वारे परकीय गुंतवणूक आकर्षित करत आहे, तर मलेशिया प्रगत उत्पादन आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात आपले स्थान मजबूत करत आहे. या पार्श्वभूमीवर दोन्ही देशांतील आर्थिक सहकार्य परस्परपूरक ठरू शकते.
संरक्षण व सागरी सुरक्षा
दक्षिण चीन समुद्रातील वाढता तणाव आणि चीनचा प्रभाव लक्षात घेता, भारत आणि मलेशिया यांनी सागरी सुरक्षेवर विशेष भर दिला. हिंद-प्रशांत प्रदेशात मुक्त आणि खुल्या समुद्री मार्गांचे संरक्षण करण्यासाठी दोन्ही देशांनी सहकार्य वाढवण्याचे ठरवले. संयुक्त नौदल सराव, संरक्षण प्रशिक्षण आणि तांत्रिक देवाणघेवाण याबाबत सकारात्मक चर्चा झाली. भारताचा व्यापक दृष्टिकोन आणि मलेशियाची प्रादेशिक भूमिका यात सामंजस्य दिसून आले.
भारतीय वंशीय समाजाशी संवाद
मलेशियामध्ये सुमारे 20 लाख भारतीय वंशीय नागरिक राहतात. पंतप्रधान मोदी यांनी त्यांच्याशी संवाद साधून भारताशी असलेले सांस्कृतिक व ऐतिहासिक नाते अधोरेखित केले. भारतीय प्रवासी हे भारताच्या सॉफ्ट पॉवरचे महत्त्वाचे साधन मानले जाते. सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि समुदायाशी संवाद यामुळे दोन्ही देशांतील लोकांमध्ये भावनिक जवळीक वाढण्यास मदत झाली.
इस्लामिक जगाशी
संवादाचा सेतू
मलेशिया हा मुस्लिमबहुल देश असून, तो ‘आशियान’चा प्रभावी सदस्य आहे. भारताने या दौर्याद्वारे इस्लामिक जगाशी सकारात्मक संवादाचा संदेश दिला. बहुसांस्कृतिकता, सहअस्तित्व आणि विकासाचा भारतीय दृष्टिकोन मांडण्यात आला. त्यामुळे भारताची प्रतिमा एक समावेशक व जबाबदार शक्ती म्हणून अधिक दृढ झाली.
सामरिक परिणाम
या दौर्यामुळे भारताचे आग्नेय आशियातील स्थान अधिक मजबूत झाले आहे. चीनच्या वाढत्या प्रभावाच्या पार्श्वभूमीवर आशियन देशांशी घनिष्ठ संबंध ठेवणे भारतासाठी आवश्यक आहे. मलेशिया हा या समीकरणातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. भारत-मलेशिया सहकार्य वाढल्यास हिंद-प्रशांत प्रदेशात शक्ती-संतुलन राखण्यास मदत होऊ शकते.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचा दोनदिवसीय मलेशिया दौरा हा केवळ औपचारिक राजनैतिक कार्यक्रम नव्हता, तर भारताच्या व्यापक परराष्ट्र धोरणाचा एक महत्त्वपूर्ण टप्पा होता. आर्थिक, सामरिक आणि सांस्कृतिक अशा तिन्ही पातळ्यांवर या भेटीने सकारात्मक परिणाम घडवले आहेत. अक्ट ईस्ट पॉलिसीला प्रत्यक्ष कृतीची जोड देत भारताने मलेशियासोबतच्या संबंधांना नवे बळ दिले आहे.
आगामी काळात या करारांची अंमलबजावणी आणि परस्पर विश्वास वाढवणे हेच दोन्ही देशांसमोरील खरे आव्हान असेल. मात्र, या दौर्याने भारत-मलेशिया मैत्रीच्या नव्या अध्यायाची नांदी दिली आहे, यात शंका नाही.
New impetus to Malaysia relations