म्हैसूरमध्ये देशातील पहिले ‘एलईडी डोम’ तारांगण खुले
म्हैसूर (कर्नाटक) :
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते शुक्रवारी म्हैसूरमध्ये कॉसमॉस-म्हैसूर तारांगणाचे उद्घाटन झाले. हे भारतातील पहिले एलईडी डोम तारांगण आहे. जगातील पहिल्या 15 अंशांनी कललेल्या (टिल्टेड) एलईडी डोम तारांगणांपैकी एक असल्याचा दावा केला जात आहे. यावेळी मोदी म्हणाले की, अंतराळ क्षेत्र खासगी क्षेत्रासाठी खुले केल्यामुळे आज तरुण रॉकेट बनवत आहेत, उपग्रह सोडत आहेत. सौर निरीक्षण, स्पेस डॉकिंग आणि मानवयुक्त अंतराळ उड्डाणातही भारताने प्रगती केली आहे.
उद्घाटनाला राज्यपाल डॉ. सुधा यादव, मुख्यमंत्री डी. के. शिवकुमार, केंद्रीय मंत्री निर्मला सीतारामन, जितेंद्र सिंह आणि म्हैसूरचे खासदार यदुवीर कृष्णदत्त चामराज वाडियार उपस्थित होते.
चामुंडी टेकडीच्या पायथ्याशी, म्हैसूर विद्यापीठाच्या श्री जयचामराज वाडियार उच्च शिक्षण केंद्राच्या आवारात हे तारांगण उभारण्यात आले आहे. भारतीय खगोल भौतिकी संस्था (आयआयए) आणि म्हैसूर विद्यापीठ यांनी मिळून ते विकसित केले आहे. विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग, अणुऊर्जा विभाग आणि पंतप्रधानांचे प्रमुख वैज्ञानिक सल्लागार कार्यालय यांचा याला पाठिंबा आहे. सुमारे 115 ते 118 कोटी रुपये खर्चाच्या या प्रकल्पासाठी केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी 2022 मध्ये पायाभरणी केली होती आणि त्यांच्या खासदार निधीतून 5 कोटी रुपये दिले होते. यात फ्रान्सच्या आरएसए कॉसमॉस आणि जपानच्या कोनिका मिनोल्टा यांनी विकसित केलेले स्काय एक्सप्लोरर तंत्रज्ञान वापरले आहे. उद्घाटनाच्या दिवशी ‘अवर होम, अवर कॉसमॉस’ हा 12 मिनिटांचा विशेष चित्रपट दाखवण्यात आला. तो कन्नड, इंग्रजी आणि हिंदी या तीन भाषांमध्ये उपलब्ध आहे. म्हैसूरचा इतिहास आणि खगोलशास्त्र यांचा संबंध या चित्रपटात दाखवला आहे. हे तारांगण केवळ पर्यटनस्थळ नाही, तर खगोलशास्त्र शिक्षण, संशोधन आणि प्रशिक्षण केंद्र म्हणून काम करणार आहे. तीन मजली या संकुलात खगोल संग्रहालय, प्रदर्शन दालने, व्याख्यानगृह, वर्गखोल्या आणि प्रशिक्षण प्रयोगशाळा आहेत. आयआयए ने म्हैसूर आणि आसपासच्या ग्रामीण भागात गेली तीन वर्षे चालवलेल्या खगोल शिक्षण कार्यक्रमाचा हा पुढचा टप्पा मानला जात आहे.
The sky is no longer on a projector; it’s now directly on an LED screen.