कोरोनाने हिरावले, बचत गटाने सावरले

नाशिक जिल्ह्यातील देवळा तालुक्यातील शेरी गावातील नीता ज्ञानेश्वर बच्छाव या एका सर्वसामान्य शेतकरी कुटुंबात जन्मलेल्या. 2009 मध्ये त्यांचा विवाह शेरी गावातील ज्ञानेश्वर खंडेराव बच्छाव यांच्याशी झाला. विवाहानंतर सासू-सासरे आणि पती शेती करत असताना त्यांनीही कुटुंबाच्या जबाबदार्‍या सांभाळल्या. संतती उशिरा झाल्यामुळे काही कौटुंबिक अडचणी निर्माण झाल्या आणि त्यांना वेगळे राहावे लागले. त्यानंतर शेतमजुरी करून त्यांनी संसाराचा गाडा चालवायला सुरुवात केली. 2012 व 2014 साली त्यांना दोन मुले झाली. मात्र, मुलं लहान असल्याने बाहेर काम करणे कठीण झाले. घराची जबाबदारी पूर्णपणे पतीवर आली. त्यातून पतीला दारूचे व्यसन लागले. त्याचा परिणाम त्यांच्या आरोग्यावर झाला. त्यामुळे दोन मुलांसह कुटुंबाची संपूर्ण जबाबदारी नीता बच्छाव यांच्या खांद्यावर आली. अत्यंत हलाखीत मजुरी करत त्यांनी संसार चालवला. 2021 मध्ये त्यांच्या गावात महिलांसाठी बचतगट स्थापन करण्यासाठी एक टीम आली. त्यावेळी पुढाकार घेत स्वतःचा बचतगट स्थापन केला. त्यांच्या परिस्थितीची जाणीव झाल्यावर समुदाय संसाधन व्यक्ती म्हणून काम करण्याची संधी त्यांना देण्यात आली. या कामामुळे त्यांना स्वतःची ओळख निर्माण करण्याची संधी मिळाली. मात्र, कोरोनाच्या काळात त्यांच्या आयुष्यात मोठे संकट कोसळले. 30 जून 2021 रोजी पतीचे, त्याआधी 18 जून रोजी सासू, 20 जुलै रोजी सासरे आणि 7 सप्टेंबर रोजी केवळ नऊ वर्षांच्या मोठ्या मुलाचे निधन झाले. अवघ्या काही महिन्यांत कुटुंबातील चार जण गमावल्यामुळे त्या पूर्णपणे खचून गेल्या. त्यावेळी त्यांचा धाकटा मुलगा केवळ सात वर्षांचा होता. या कठीण प्रसंगानंतरही त्यांनी हार मानली नाही. मुलासाठी आणि आयुष्य पुन्हा उभे करण्यासाठी नव्याने सुरुवात केली. गावात महिलांचे बचतगट वाढवण्यावर भर दिला. एकेकाळी गावात फक्त चार बचतगट होते; आज 14 बचतगट कार्यरत आहेत. त्यानंतर ब्यूटिपार्लरचा कोर्स करून छोटेसे पार्लरही सुरू केले. ग्रामसंघातून कर्ज घेऊन त्यांनी गावात डिजिटल सेवा केंद्र सुरू केले. या केंद्रामुळे गावातील महिलांना मोठी सुविधा मिळाली. बँकेसाठी 16 किलोमीटर दूर जावे लागे. मात्र, आता गावातच सेवा उपलब्ध झाल्यामुळे त्यांचा वेळ व खर्च दोन्ही वाचू लागले. मुख्य कार्यकारी अधिकारी ओमकार पवार यांनी एकल महिलांसाठी राबविलेल्या विविध उपक्रमांमुळे नवसंजीवनी मिळाल्याचे त्या सांगतात.

Corona took away, self-help groups recovered