ट्रम्प, पुतीन व जिनपिंग यांची भेट; अण्वस्त्र नियंत्रण शांततेची संयुक्त घोषणा
शेन्झेन (चीन) : वृत्तसंस्था
जागतिक राजकारणातील तीन प्रमुख महासत्तांचे नेते गुरुवारी (दि. 19) चीनमधील शेन्झेन शहरात प्रथमच एका टेबलावर आले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात झालेल्या या ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठकीकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले होते. युक्रेन युद्ध, अण्वस्त्र नियंत्रण, इराणमधील संघर्ष आणि जागतिक सुरक्षेसारख्या महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा झाली. तिन्ही नेत्यांनी शांततेसाठी सहकार्य करण्याची घोषणा केली; मात्र अण्वस्त्र कपात किंवा युक्रेन युद्धाच्या समाप्तीसंदर्भात कोणताही ठोस करार होऊ शकला नाही
आशिया-पॅसिफिक आर्थिक सहकार्य संघटनेच्या (एपेक) शिखर परिषदेच्या निमित्ताने आयोजित या बैठकीचे यजमानपद चीनने भूषविले. शेन्झेनमधील निसर्गरम्य परिसरात असलेल्या किलिन व्हिला येथे तिन्ही नेत्यांनी सुमारे सव्वा तास चर्चा केली. तत्पूर्वी ट्रम्प यांनी पुतीन आणि जिनपिंग यांच्याशी स्वतंत्र द्विपक्षीय बैठका घेतल्या. जगातील सर्वांत मोठ्या अण्वस्त्रसाठ्यांवर प्रभाव असलेल्या या तीन देशांच्या प्रमुखांची एकत्रित बैठक हीच मोठी राजनैतिक घडामोड मानली जात आहे.
बैठकीच्या प्रारंभी ट्रम्प यांनी या भेटीचे वर्णन इतिहास घडविणारी घटना असे केले. संवादाच्या संधी नाकारून शांतता प्रस्थापित होऊ शकत नाही, अशी भूमिका त्यांनी मांडली. पुतीन यांनी युक्रेनसह प्रादेशिक संघर्षांवर तोडगा काढण्यासाठी तिन्ही देशांचे अनेक समान हितसंबंध असल्याचे सांगितले. तर महासत्तांमध्ये सलोखा असेल, तर जगात शांतता नांदेल, असे जिनपिंग यांनी स्पष्ट केले.
या बैठकीतील सर्वांत महत्त्वाचा मुद्दा अण्वस्त्र नियंत्रणाचा होता. अमेरिका आणि रशियामधील ’न्यू स्टार्ट’ अण्वस्त्र नियंत्रण कराराची मुदत संपल्यानंतर नव्या व्यवस्थेची गरज निर्माण झाली आहे. चीनलाही या प्रक्रियेत सहभागी करून घेण्याचा ट्रम्प यांचा प्रयत्न आहे. मात्र, अमेरिकेच्या आणि रशियाच्या तुलनेत चीनचा अण्वस्त्रसाठा कमी असल्याने तिन्ही देशांमध्ये एकमत होणे कठीण ठरत आहे. अखेर अणुयुद्ध कधीही लढले जाऊ नये, या भूमिकेचा पुनरुच्चार करण्यात आला; प्रत्यक्ष अण्वस्त्र कपातीबाबत मात्र कोणतीही बांधिलकी जाहीर झाली नाही.
युक्रेन युद्धावरही सविस्तर चर्चा झाली. ट्रम्प आणि पुतीन यांच्या स्वतंत्र बैठकीत युक्रेनचा मुद्दा प्रामुख्याने चर्चिला गेल्याचे रशियाने स्पष्ट केले. मात्र, या चर्चेत युक्रेनचा प्रतिनिधी सहभागी नव्हता. त्यामुळे युद्धविराम किंवा शांतता कराराबाबत कोणतीही निश्चित घोषणा झाली नाही. युक्रेनच्या युरोपीय मित्रदेशांनीही या घडामोडींकडे सावधपणे लक्ष ठेवले आहे.
दरम्यान, ट्रम्प आणि जिनपिंग यांच्या स्वतंत्र चर्चेत तैवानचा संवेदनशील मुद्दाही उपस्थित झाला. तैवानबाबत अमेरिकेने योग्य भूमिका घ्यावी, अन्यथा द्विपक्षीय संबंधांमध्ये अडथळे निर्माण होऊ शकतात, असा इशारा जिनपिंग यांनी दिला. दोन्ही देशांनी परस्पर संबंध स्थिर ठेवण्यासाठी कृती आराखडा तयार करण्यावर सहमती दर्शविली. इराणमधील संघर्ष, होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणारी तेलवाहतूक आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार यावरही चर्चा झाली.
Leaders of three superpowers come together; yet, no solution!