तपोवनाची ’तपस्या’ पणाला; कुंभमेळ्यासाठी 1,800 वृक्षांवर कुर्‍हाड

नाशिककरांचा सोशल मीडियावर ’चिपको’ एल्गार

नाशिक : विशेष प्रतिनिधी
ज्या तपोवनात प्रभू रामचंद्रांनी वनवासातील काळ व्यतीत केला, जिथे शेकडो वर्षांपासून निसर्गाची ऋषिमुनींसारखी तपस्या सुरू आहे, तेच तपोवन आज रडत आहे. 2027 च्या सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी ’साधुग्राम’ आणि पायाभूत सुविधा उभारण्याच्या नावाखाली सुमारे 1,700 ते 1,800 वृक्षांची कत्तल करण्याचा घाट घातला गेला आहे. या निर्णयामुळे नाशिकच्या पर्यावरणाचा श्वास गुदमरत आहे. या अन्यायाविरुद्ध आता नाशिककरांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून रान पेटवले आहे. तूर्तास हरित लवादाने वृक्षतोडीला स्थगिती दिलेली असली, तरी सोशल मीडियावर वृक्ष वाचविण्याची चळवळ जोर धरत आहे.
विकासाचा अट्टाहास की निसर्गाचा विनाश?
कुंभमेळ्याच्या नियोजनासाठी तपोवन आणि गंगापूर रोड परिसरातील डेरेदार वटवृक्ष, पिंपळ, चिंच आणि उंबराच्या झाडांवर लाल आणि पिवळ्या रंगाच्या खुणा करण्यात आल्या आहेत. प्रशासनाच्या मते, ही केवळ ’आकडेवारी’ असली, तरी नाशिककरांसाठी हा त्यांच्या जगण्याचा आधार असलेल्या फुफ्फुसांवर केलेला वार आहे. विशेष म्हणजे, ज्या साधू-महंतांसाठी ही जागा रिकामी केली जात आहे, त्यापैकी काहींनीच या वृक्षतोडीला विरोध दर्शविला आहे.
सोशल मीडियातील जनक्षोभ
एक्स (ट्विटर), इंस्टाग्राम आणि फेसबुकवर ’सेव्ह नाशिक ट्रीज’ आणि ’ग्रीन कुंभ’ या मोहिमेने जोर धरला आहे.

सोशल मीडियावरील काही महत्त्वाचे ट्रेंड्स आणि प्रतिक्रिया खालीलप्रमाणे आहेत:
धार्मिक नेत्यांचे रोखठोक मत
जगद्गुरू शंकराचार्य स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती आणि महंत गणेशानंद सरस्वती यांच्यासारख्या मान्यवरांच्या प्रतिक्रियेने सोशल मीडियावर मोठी चर्चा घडवून आणली आहे. वृक्षतोड करून कुंभस्नान करणे हा धर्माचा भाग असू शकत नाही, या मताचे हजारो नेटकर्‍यांनी समर्थन केले असून, ही पोस्ट प्रचंड व्हायरल होत आहे.
’चिपको’ आंदोलनाचे फोटो
तपोवनातील झाडांना मिठी मारून उभे राहिलेल्या घरकामगार महिला आणि तरुण पर्यावरणप्रेमींचे फोटो इंस्टाग्रामवर ’इम्पॅक्टफुल’ ठरत आहेत. आमचा श्वास वाचवा अशा आर्त साद घालणार्‍या रील्सने प्रशासनाचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
प्रशासनावरील टीका
कुंभमेळ्याला ’ग्रीन कुंभ’ म्हणायचे आणि प्रत्यक्षात 1,800 झाडे तोडायची, हा कसला विरोधाभास? असा सवाल एक्सवर विचारला जात आहे. नाशिक महापालिकेच्या (एनएमसी) पोस्टवर नेटकर्‍यांनी कमेंट्सचा पाऊस पाडला आहे. वृक्ष
पुनर्रोपण (ट्रान्सप्लांटेशन) करण्याच्या दाव्यावर ’ट्रस्ट डेफिसिट’ (अविश्वास) व्यक्त केला जात आहे.
अभिनेते सयाजी शिंदेंची भूमिका
प्रसिद्ध अभिनेते सयाजी शिंदे यांनी प्रत्यक्ष घटनास्थळी भेट दिल्यानंतरच्या व्हिडिओने सोशल मीडियावर खळबळ उडवून दिली आहे. एकही झाड तोडू देणार नाही, या त्यांच्या भूमिकेला नाशिकच्या तरुणाईचा मोठा पाठिंबा मिळत आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे : जे नाशिककरांना अस्वस्थ करत आहेत
तपोवनाचे अस्तित्व : 54 एकर परिसरात पसरलेली ही हिरवी वनराई केवळ झाडे नसून, ती जैवविविधतेचे केंद्र आहे.
साधुग्रामचा पर्याय : झाडे न तोडताही साधुग्रामची रचना करता येणे शक्य असताना प्रशासनाचा अट्टाहास का? हा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.
तापमानात वाढ : गेल्या काही वर्षांत नाशिकचे तापमान सातत्याने वाढत आहे. अशातच ही मोठी वृक्षतोड शहराला ’काँक्रीटचे जंगल’ बनवेल, अशी भीती व्यक्त होत आहे.

नाशिककरांची एकच साद…
कुंभमेळा हा पावित्र्याचा आणि आत्मशुद्धीचा उत्सव आहे. निसर्गाचा गळा घोटून होणारा विकास हा नाशिकच्या संस्कृतीला शोभणारा नाही. सोशल मीडियावरून उमटणारा हा स्वर आता रस्त्यावर उतरू लागला आहे. प्रशासनाने या जनभावनेची दखल घेऊन ’खर्‍या अर्थाने पर्यावरणपूरक कुंभमेळा’ साजरा करावा, हीच नाशिककरांची कळकळीची विनंती आहे.

Tapovan’s ‘penance’ at stake; 1,800 trees to be felled for Kumbh Mela