बिबट्याची दहशत

मानवी वस्त्यांमध्ये बिबट्यांचा वावर वाढल्याने लोकांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले आहे. वाढते शहरीकरण, नैसर्गिक अधिवास नष्ट होणे आणि अन्नाच्या शोधात बिबटे मानवी वस्तीत येत आहेत, ज्यामुळे हल्ल्यांच्या घटना घडत आहेत, ज्यामध्ये अनेक वेळा जीवितहानीही झाली आहे. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी वनविभागाकडून प्रयत्न सुरू असले तरी, बिबट्या दिसल्यास घाबरू नका, शांत राहा, मोठे आवाज करा आणि वनविभागाला त्वरित माहिती द्या, असे आवाहन केले
जात आहे.
शहरीकरण आणि विकासाच्या नावाखाली होणार्‍या जंगलतोडीमुळे बिबट्यांचा नैसर्गिक अधिवास कमी होत आहे, ज्यामुळे बिबटे अन्नाच्या शोधात मानवी वस्तीकडे वळतात. तसेच जंगलातील प्राण्यांची संख्या कमी झाल्याने आणि अन्नाअभावी बिबटे मानवी वस्तीतील पाळीव प्राणी किंवा इतर लहान प्राण्यांची शिकार करतात.
मानवी वस्तीत बिबट्या शिरल्यास त्यांना लपण्यासाठी जागा मिळत नाही, ज्यामुळे ते अधिक आक्रमक होतात. बिबट्या दिसल्यास शांत राहा, घाबरून पळू नका, कारण बिबटे वेगाने धावतात. नागरिकांनी हात वर करावे, मोठ्याने आवाज करावे आणि काठी किंवा टॉर्चचा वापर करावा.बिबट्या समोर दिसल्यास हळूहळू मागे सरकावे, पाठ दाखवू नका, शांतपणे आणि हळूहळू मागे फिरावे, असे आवाहन वन विभागाच्या वतीने करण्यात येत आहे.
गेल्या काही दिवसांपासून निफाड तालुक्यात बिबट्यांच्या मुक्त संचारामुळे परिसरात दहशतीचे वातावरण पसरले असून, ग्रामस्थांच्या दैनंदिन कामकाजावर विपरीत परिणाम झाला आहे. आबालवृद्ध भीतीच्या छायेखाली वावरत असून, खबरदारीचा उपाय म्हणून घराबाहेर पडणे टाळले जात आहे. चिमुरड्यांना अंगणात खेळण्यावरही अघोषित बंदी आली आहे.
निफाड तालुका म्हणजे द्राक्ष, उसामुळे सदाहरित असणारा गोदाकाठावरील भाग. त्याचप्रमाणे निफाड तालुक्यात नांदूरमध्यमेश्वर येथे असलेल्या बंधार्‍यामुळे त्या ठिकाणी मुबलक पाणीसाठा व बिबट्यांना हवी असलेली शिकार त्या ठिकाणी सहजपणे उपलब्ध होते व आजूबाजूच्या प्रदेशातील झालेली जंगलतोड अशा सर्व कारणांनी बिबटे या परिसरात आपले वर्चस्व निर्माण करताना दिसत आहेत.
बिबट्यांचा मुक्त संचार व हल्ल्यांमुळे परिसरात भीतीचे वातावरण पसरले आहे. लहान बालके, कुत्रा, बकरी आणि गायी, वासरे यांच्यावर बिबट्यांचे हल्ले होत असल्याने शेतीसाठी बाहेरगावहून येणार्‍या मजुराची संख्या कमी होत आहे. परिणामी, दैनंदिन शेतीच्या कामांवर विपरीत परिणाम झाला आहे. बिबट्यांच्या दहशतीमुळे मजुरांनी दांडी मारल्याने परिसरातील शेतकर्‍यांना मळ्यावर वास्तव्य करावे लागत आहे.

उपाययोजना
बिबट्या दिसल्यास त्वरित वनविभागाला 1926 या हेल्पलाइनवर फोन करून माहिती द्या. बिबट्याला पाहण्यासाठी गर्दी करू नका, यामुळे तो अधिक घाबरून हल्ला करू शकतो. आपल्या भागात बिबट्यांची दहशत असल्यास, प्रशासनासोबत सहकार्य करणे आणि वनविभागाच्या सूचनांचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे. शाळा आणि कामासाठी बाहेर पडताना समूहाने जाणे, विशेषतः संध्याकाळ आणि पहाटेच्या वेळी सुरक्षिततेसाठी महत्त्वाचे आहे.
बिबट्या आणि माणूस यांच्यातील संघर्ष टाळण्यासाठी, बिबट्यांच्या अधिवासाचे रक्षण करणे आणि मानवी वस्त्यांमध्ये त्यांच्या वावरामुळे निर्माण होणार्‍या परिस्थितीला समजून घेणे आवश्यक आहे. वेळीच योग्य उपाययोजना केल्यास ही दहशत कमी करता येऊ शकते.

– समीर पठाण

Leopard terror

Sheetal Nagpure

शीतल नागपुरे या गांवकरी मध्ये डिजिटल विभागात कार्यरत असून, १ वर्षापासून ऑनलाइन वृत्त संकलनाचे काम करत आहेत. त्या पदवीधर असून, त्यांना वाचनाची आवड आहे.