मलेरिया म्हणजे काय?
मलेरिया हा Plasmodium नावाच्या परजीवीमुळे होतो. संक्रमित मादी Anopheles डास चावल्यावर हा परजीवी माणसाच्या शरीरात जातो.
सुरुवातीला ताप, थंडी वाजणे, घाम, डोकेदुखी आणि अशक्तपणा अशी लक्षणे दिसू शकतात. उपचाराला विलंब झाल्यास काही प्रकारचा मलेरिया गंभीर होऊ शकतो. म्हणूनच पावसाळ्यात ताप आला की फक्त हवामान बदलामुळे ताप आला असेल असे समजून दुर्लक्ष करू नका.
मलेरिया रोखण्यासाठी सर्वांत महत्त्वाचे काम – डासांची उत्पत्ती थांबवणे!
घराभोवतीची बादली, टायर, कुंडी, डबे, नारळाच्या करवंट्या, छतावरील वस्तू किंवा इतर ठिकाणी साचलेले पाणी नियमितपणे रिकामे करा.
1) पाण्याच्या टाक्या झाकून ठेवा.
2) खिडक्यांना जाळ्या लावा.
3) झोपताना मच्छरदाणी वापरा.
4) आवश्यकतेनुसार योग्य mosquito repellent वापरा.
एका घराभोवती स्वच्छता करून पुरेसे नाही; संपूर्ण परिसरातील साचलेले पाणी कमी करणे महत्त्वाचे आहे.
टायफॉइडपासून कसे वाचायचे?
टायफॉइड हा Salmonella Typhi या जिवाणूमुळे होतो. हा प्रामुख्याने दूषित पाणी किंवा अन्नातून शरीरात प्रवेश करतो. म्हणून उकळलेले किंवा सुरक्षित पाणी प्या.
जेवणापूर्वी आणि शौचालयातून आल्यानंतर साबणाने हात धुवा.
अन्न चांगले शिजवून खा.
उघड्यावरचे आणि अस्वच्छ अन्न टाळा.
फळे-भाज्या स्वच्छ पाण्याने धुवा.
योग्य व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने टायफॉइड लस घेण्याचा विचार करावा.
ताप आला तर काय करायचे?
पावसाळ्यात ताप आला आणि त्यासोबत थंडी वाजणे, डोकेदुखी, अंगदुखी किंवा अशक्तपणा असेल तर डॉक्टरांकडे जाऊन मलेरियासह इतर कारणांची तपासणी आवश्यक आहे का ते ठरवून घ्या.
तापासोबत दीर्घकाळ पोटाच्या तक्रारी, अशक्तपणा किंवा इतर लक्षणे असल्यास टायफॉइडसह इतर संसर्गांची तपासणी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने करावी.
1) स्वतःहून Antibiotic सुरू करू नका.
2) ताप कमी झाला म्हणून डॉक्टरांनी दिलेला उपचार मध्येच बंद करू नका.
आपण घराचे दरवाजे बंद ठेवतो, कारण बाहेरून डास घरात येऊ नयेत.
पण घराच्या अंगणातच डासांची फॅक्टरी म्हणजे साचलेले पाणी ठेवले तर दरवाजा बंद करून किती फायदा होणार?
त्याचप्रमाणे, पाणी आणि अन्न दूषित होऊ दिले आणि नंतर आजार झाल्यावर औषध शोधत बसण्यापेक्षा आधीच प्रतिबंध करणे जास्त शहाणपणाचे आहे.
पाऊस थांबवणे आपल्या हातात नाही
पण पाणी साचू न देणे, डासांची पैदास रोखणे आणि सुरक्षित अन्न-पाणी वापरणे नक्कीच आपल्या हातात आहे.
Why do malaria and typhoid increase?