उन्हाळ्याची सुट्टी आणि आरोग्याशी गट्टी

उन्हाळ्याची सुट्टी लागली की मुलांच्या चेहर्‍यावरचा आनंद पाहण्यासारखा असतो! पण जसजसं ऊन वाढू लागतं तसतशी आपल्या आई-बाबांची थोडी धाकधूक वाढते. उन्हाचा त्रास, घामोळ्या किंवा उकाड्याने होणारी चिडचिड आपल्या नाजूक फुलांना होऊ नये, असं प्रत्येकालाच वाटतं. यासाठीच आपल्या आयुर्वेदात अत्यंत मायेचे आणि सोपे उपाय सांगितले आहेत.
उन्हातून खेळून आल्यावर मुले लगेच फ्रिजमधलं थंडगार पाणी किंवा बाजारात मिळणारी रंगीत कोल्ड्रिंक्स मागतात. पण त्याऐवजी त्यांना प्रेमाने घरी बनवलेलं कैरीचं पन्हं किंवा कोकम सरबत दिल्यास त्यांच्या आरोग्याला जास्त फायदा होतो. तसेच वाळा, धणे-जिरे घालून उकळलेले ’षडंग पानीय’ हे उन्हाळ्यासाठी अगदी अमृतासमान आहे. यामुळे बाळाच्या पोटाला आतून छान थंडावा मिळतो आणि उष्णतेचा त्रास होत नाही. उन्हाळ्याच्या दिवसांत भूक नैसर्गिकरीत्या थोडी कमी लागते, त्यामुळे मुलांनी जास्त खाल्लं नाही तरी त्यांच्यावर जबरदस्ती करू नये. त्यांना पचायला अगदी हलका असा आहार द्यावा. कलिंगड, खरबूज, द्राक्षे आणि आंब्यासारखी रसाळ फळे त्यांना आवर्जून खायला द्यावीत. जेवणात साजूक तूप, ताक आणि लोणी नक्की असावे, ज्यामुळे त्यांना खेळायला छान ताकद मिळते आणि उष्णतेमुळे शरीर कोरडे पडत नाही.
भरदुपारच्या कडक उन्हात मुलांना घराबाहेर खेळायला पाठवण्यापेक्षा, घरातच त्यांच्यासोबत छान वेळ घालवावा. मुलांसोबत एकत्र बसून गोष्टी वाचणे किंवा त्यांच्याशी मनमोकळ्या गप्पा मारणे यामुळे त्यांचं चिमुकलं मन खूप शांत आणि आनंदी राहतं. उकाड्यामुळे मुले कधीकधी थोडी चिडचिड करतात, अशा वेळी त्यांच्यावर न रागावता, त्यांना प्रेमाने जवळ घेऊन समजून घेतलं, तर त्यांची चिडचिडही जादूसारखी पळून जाते. उकाड्याचा त्रास होऊ नये म्हणून बाळाच्या अंगावर कायम मऊ, सैलसर आणि सुती कपडे असावेत. घामामुळे त्वचेला त्रास होऊ नये म्हणून दिवसातून दोनदा साध्या पाण्याने छान आंघोळ घालावी. आंघोळीच्या पाण्यात थोडा वाळा किंवा गुलाबाच्या पाकळ्या टाकल्या, तर येणार्‍या सुवासामुळे मुले अगदी ताजीतवानी होतात आणि त्यांना रात्री सुखाची झोपही लागते.
सुट्टीतल्या या दिवसांत मुलांना शारीरिक आणि मानसिक विश्रांती मिळणे खूप गरजेचे असते. आठवड्यातून काही वेळा हलक्या हाताने त्यांना तेलाची मालिश केल्याने त्यांचे स्नायू मोकळे होतात आणि थकवा दूर होतो. तसेच उन्हाळ्यातील संसर्गापासून वाचवण्यासाठी आपले ’सुवर्णप्राशन’ तर त्यांच्यासोबत एका मायेच्या कवचासारखे असतेच. आपण फक्त आपल्या प्रेमाची व आयुर्वेदाची थोडी जोड दिली, तर आपल्या चिमुकल्यांचा हा उन्हाळा खूपच मजेत, हसतखेळत आणि निरोगी जाईल.

Summer vacation and health