ब्रह्मोस एनजी : जुन्या ब्रह्मोसपेक्षा अधिक घातक आणि प्रगत

नवी दिल्ली : प्रतिनिधी
भारत आणि रशियाच्या संयुक्त विद्यमाने विकसित होत असलेले ‘ब्रह्मोस एनजी’ हे नवीन सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र जुन्या आवृत्तीपेक्षा अधिक प्रगत आणि घातक आहे. या नवीन क्षेपणास्त्राचे वजन केवळ 1,500 किलो इतके असून, ते मूळ ब्रह्मोस क्षेपणास्त्राच्या (सुमारे 3,000 किलो) तुलनेत निम्म्या वजनाचे आणि आकारानेही लहान आहे. वजनातील या लक्षणीय कपातीमुळे या क्षेपणास्त्राची उपयुक्तता मोठ्या प्रमाणावर वाढली असून, भारतीय सशस्त्र दलांसाठी हे एक ‘गेम-चेंजर’ शस्त्र ठरणार आहे.
जुन्या ब्रह्मोस क्षेपणास्त्राचा वेग मॅक 2.8 (ध्वनीच्या वेगापेक्षा 2.8 पट) होता, मात्र नवीन ‘ब्रह्मोस एनजी’चा वेग मॅक 3.5 पर्यंत पोहोचणार आहे. या प्रचंड वेगामुळे शत्रूच्या हवाई संरक्षण प्रणालीला यावर प्रतिक्रिया देण्यास अत्यंत कमी वेळ मिळेल. याव्यतिरिक्त, या नवीन क्षेपणास्त्रामध्ये प्रगत ‘स्टील्थ’ (रडारला चकवा देणारे) तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला आहे, ज्यामुळे रडार क्रॉस-सेक्शन कमी होऊन शत्रूच्या रडारवर त्याची नोंद होणे अत्यंत कठीण होईल.

सुखोई विमानावर पाच क्षेपणास्त्रे

वजनाने हलके आणि आकाराने लहान असल्यामुळे ’ब्रह्मोस एनजी’ विविध प्रकारच्या लढाऊ विमानांवर तैनात करणे शक्य होणार आहे. पूर्वी सुखोई-30 एमकेआय या जड लढाऊ विमानावर केवळ एकच ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र वाहून नेले जात असे; मात्र आता वजनातील बदलामुळे एकाच सुखोई विमानावर तीन ते पाच ’ब्रह्मोस एनजी’ क्षेपणास्त्रे तैनात करता येऊ शकतील. सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, हे क्षेपणास्त्र भारताचे स्वदेशी हलके लढाऊ विमान ’एलसीए तेजस’ आणि मिग-29 के यांसारख्या विमानांवरूनही डागता येणार आहे.

भारताची हवाई ताकद वाढणार
लष्करी आणि धोरणात्मक दृष्टिकोनातून, ’ब्रह्मोस एनजी’ची निर्मिती भारताची हवाई ताकद आणि आक्रमक क्षमता अनेक पटींनी वाढवणार आहे. वाढलेला वेग, अधिक अचूक लक्ष्यभेद, विविध विमानांवरून मारा करण्याची लवचिकता आणि कमी रडार नोंद यामुळे हे क्षेपणास्त्र भविष्यातील युद्धभूमीवर अधिक प्राणघातक ठरेल. या सर्व वैशिष्ट्यांमुळे भारतीय हवाई दल आणि नौदलाची मारक क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढेल.

BrahMos-NG: More lethal and advanced than the older BrahMos.